Przejdź do głównej treści

O Zakładzie

Wizytujący placówki skandynawistyczne na świecie prof. Lars Lönnroth tak opisał wrażenia z odwiedzin w Zakładzie Filologii Szwedzkiej IFG UJ:

 „Szczególne wrażenie zrobiła na mnie wizyta na filologii szwedzkiej w szacownym Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie, gdzie polscy literaturoznawcy, perfekcyjnie mówiący po szwedzku, prowadzą wykłady na temat metafory w nowoczesnej szwedzkiej liryce, współczesnej teorii literatury i innych ambitnych zagadnień”.  („Svenska Dagbladet”, 5.6.2001)

Wymieniony przez prof. Lönnrotha Zakład Filologii Szwedzkiej utworzony został w roku 1974 przez prof. dr. hab. Aleksandra Szulca, ówczesnego dyrektora Instytutu Filologii Germańskiej UJ. Pierwszym lektorem języka szwedzkiego był mgr Andrzej Siudut. Z czasem kadrę dydaktyczną zasilili także rodzimi szwedzcy lektorzy. W ciągu kolejnych lat Zakład rozwinął się, stając się znaczącym centrum naukowo-badawczym w zakresie filologii szwedzkiej w Polsce, współpracującym z uniwersytetami w Uppsali, Sztokholmie, Lundzie, Växjö, Bonn oraz Oslo. Wieloletni kierownik Zakładu, dr hab. Genowefa Sadalska, przyczyniła się do wzrostu naukowego prestiżu Zakładu w kraju i za granicą. Jej następcy, dr hab. Sławomira Kaleta-Wojtasik i dr hab. Piotr de Bończa Bukowski, ustabilizowali sytuację kadrową Zakładu oraz przeprowadzili jego modernizację m.in. poprzez dostosowanie programu studiów do systemu bolońskiego oraz otwarcie dydaktyki i badań naukowych w kierunku kultury i języków innych państw nordyckich (zwłaszcza Norwegii i Islandii). Oferta dydaktyczna jednostki podlega ciągłej modernizacji, by sprostać wymogom współczesności.

W Zakładzie Filologii Szwedzkiej IFG UJ prowadzone są badania w zakresie językoznawstwa szwedzkiego i norweskiego, literatury szwedzkiej, norweskiej i islandzkiej oraz przekładu i komunikacji międzykulturowej (w perspektywie skandynawistycznej). Od kilku lat Zakład oferuje swoim studentom naukę dodatkowych języków germańskich: duńskiego, norweskiego i niderlandzkiego. W ramach badań w jednostce powstało sześć habilitacji i dziesięć doktoratów, opublikowanych w Szwecji, Niemczech i Polsce. Ponadto w latach 2004–2020, w serii Filologiskt smörgåsbord (Filologiczny szwedzki stół) wydane zostały cztery tomy zbiorowe zawierające teksty obecnych i wcześniejszych pracowników Zakładu. Owocem zorganizowanej przez Zakład w 2007 roku międzynarodowej konferencji jest wydany rok później tom Perspektiv på svenska språket och litteraturen (Język i literatura szwedzka w perspektywie badawczej). W roku 2015 nasz Zakład we współpracy z Instytutem Szwedzkim i Ambasadą Szwecji przygotował Dni Szwedzkie – Svenska Språkdagar. Filologiskt Smörgåsbord – konferencję dla studentów i wykładowców języka szwedzkiego z polskich jednostek naukowych. Wśród wydarzeń naukowych zorganizowanych przez pracowników Zakładu jest również Sympozjum Granice Tranströmera (2017), konferencje Strindberg och västerländsk kanon (2017) oraz INGMAR/BERGMAN/INTER/MEDIA (2018), a także konferencja studencka Między Polską a Szwecją. Język, przekład, kultura (2018).

Osiągnięcia naukowe pracowników Zakładu wyróżnione zostały przez krajowe i zagraniczne instytucje licznymi stypendiami i nagrodami, m.in. dwoma międzynarodowymi stypendiami SWEA, warszawskim stypendium SWEA, stypendium im. Alexandra von Humboldta, stypendium Fulbrighta oraz trzema nagrodami Akademii Szwedzkiej.

Oprócz swoich obowiązków akademickich wykładowcy Zakładu angażują się w działalność tłumaczeniową, zarówno jako tłumacze przysięgli języka szwedzkiego, jak i tłumacze szwedzkiej literatury pięknej. Działalność ta zaowocowała m.in. licznymi przekładami literatury szwedzkiej na język polski i trzema numerami tematycznymi czasopism literackich, poświęconymi problematyce szwedzkiej. Z krakowską szwedystyką był także związany wybitny tłumacz literatury polskiej na język szwedzki Anders Bodegård. Pracownicy Zakładu współpracują również jako wykładowcy z lokalnymi oddziałami towarzystw polsko-szwedzkich, organizują pokazy filmów szwedzkich, konkursy translatorskie, obchody święta św. Łucji, itp. Studenci filologii szwedzkiej działający w Skandynawistycznym Kole Naukowym (SKON) angażują się w propagowanie wiedzy o Skandynawii w Polsce na swojej stronie internetowej (skonuj.wordpress.com a także www.facebook.com/skonuj) oraz przez publikacje w Skandynawistycznych Zeszytach Naukowych.

Od początku swego istnienia Zakład jest wspierany przez Instytut Szwedzki zarówno na płaszczyźnie naukowej jak i dydaktycznej. Kontakty naukowe z uniwersytetami szwedzkimi rozwijają się poprzez liczne wizyty i gościnne wykłady zagranicznych badaczy. Zakład nawiązał również współpracę z Riksföreningen Sverigekontakt (Szwecja) oraz Fundacją Lützenfonden (Niemcy). Współpraca ta zaowocowała w latach 2007–2012 cyklicznymi wykładami dotyczącymi historii i życia współczesnego Szwecji, bardzo cenionymi przez studentów. Do ważnych wydarzeń w naszym Zakładzie należą także wizyty szwedzkich pisarzy. Odwiedzili nas m.in. Tomas Tranströmer, Birgitta Trotzig, Torgny Lindgren, Göran Tunström, Steve Sem-Sandberg i Ulf Peter Hallberg.

Biblioteka Zakładu Filologii Szwedzkiej, która jest częścią Biblioteki Wydziału Filologicznego UJ, ma w swoich zbiorach ponad 12 000 książek i innych publikacji, co czyni ją największym centrum literatury skandynawskiej w południowo-wschodniej Polsce. Dysponuje książkami autorów szwedzkich, norweskich i duńskich, zarówno w oryginale, jak i w tłumaczeniach. W 2019 roku biblioteka otrzymała w darze księgozbiór prof. Gunnara Brandella, przekazany przez jego żonę.